Najnowszy (31) numer poświęcony jest obrzędom przejścia, czyli chrztom, ślubom i pogrzebom. Oprócz ciekawych tekstów znajdziecie w nim piękne zdjęcia zarówno dokumentujące te wydarzenia, jak i przedstawiające odświętne stroje i prace wspaniałych twórców ludowych.
Jak pisze Edyta Diakowska „Obrzędy przejścia w polskiej kulturze ludowej to zwyczaje, rytuały i ceremonie towarzyszące najważniejszym momentom w życiu człowieka – takim, które oznaczają przejście z jednego etapu egzystencji do drugiego.” O tym jak one wyglądały przeczytacie w tekście „Narodziny, wesela, pogrzeby – obrzędy przejścia w kulturze ludowej”.
W teorię wprowadza tekst „Obrzędy przejścia – ramy ludzkiej egzystencji” Ilony Sawickiej, zilustrowany dziełami twórców ludowych ze zbiorów Muzeum Ziemi Chełmskiej.
O ślubnych ubraniach i ich przemianach oraz tradycyjnych strojach krakowskich opowiada artykuł Anny Grochal. Towarzyszą mu fotografie pięknych strojów ludowych ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie.
O Spiszu, badaniach terenowych i pieśniach Małgorzata Jaszczołt rozmawiała z Mariolą Petryszak, mieszkanką, badaczką i pasjonatką regionu.
Z kolei wywiad „Powolniak, byśki i puste noce, czyli co znaczy być Kurpiem w XXI wieku” z Marią Weroniką Kmoch dotyczy tradycji kurpiowskich oraz ich przechowywania i przekazywania.
Piosenka Zakopower „Fto nimioł kaca” jest dość znana, kto jednak zna inne utwory znakomitej poetki Wandy Czubernatowej? Autorkę i jej twórczość przybliżamy w tekście „Wanda Czubernatowa – Safona z Raby Wyżnej”.
Na okładce Kultury Wsi znalazła się praca Stanisława Koguciuka „Boże Narodzenie”, więcej prac tego artysty znajdziecie w środku, publikujemy tam fragment książki „Szczerość, prostota, autentyzm. Wspomnienia o Stanisławie Koguciuku”, którą w 2023 r. wydał Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi.
W 2025 r. w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej można było zobaczyć wystawę „Od świtu do zmierzchu – obrzędowość rodzinna”. Kto nie zdążył, może przeczytać o tym jak dawniej wyglądały obrzędy rodzinne na Podlasiu i obejrzeć zdjęcia z wystawy.
O tradycjach przywiezionych na tzw. Ziemie Zachodnie oraz ich kultywowaniu, przekazywaniu i wzajemnym przenikaniu przeczytacie w tekście Henryka Dumina „Powojenny Dolny Śląsk, czyli
bogactwo w różnorodności”.
Artykuł „Chrzestne obowiązki. Jak zmieniała się rola kumów w kulturze ludowej” Zbigniewa Masternaka, przybliża znaczenie rodziców chrzestnych dawniej i dziś.
Oprócz tego znajdziecie w numerze także:
– wyjątkowe fotografie Wojciecha Migacza – chłopskiego fotografa, który dokumentował życie wsi sądeckiej w pierwszej połowie XX wieku
– wianki ślubne ze zbiorów Izby Regionalnej w Bukówcu Górnym, które przed nastaniem fotografii pełniły rolę pamiątki z wesela,
– fragment rozprawy doktorskiej Marii Działo-Nosal przybliżający tematykę skrzyń wiannych,
– kolejny fragment pamiętników Tadeusza Daszewskiego, tym razem barwie opisujący wesele w bogatej rodzinie chłopskiej.
Dodatek „Tradycje Kulinarne”
W zbiorach Centralnej Biblioteki Rolniczej im. Michała Oczapowskiego znajdują się starodruki oraz wydawnictwa XIX-wieczne. Wiele z nich poświęcono kuchni. Wyszukaliśmy w nich szczególnie ciekawe przepisy i publikujemy – zachowując oryginalną pisownię – w dodatku do nr 31 „Kultury Wsi”.
Tekst: Agata Biłas
