Pierwszy gość
Nie powinna to być kobieta, ponieważ mogłaby przynieść nieszczęście. Przesąd ten wynika z dychotomicznej wizji świata, w której kobieta bywała związana z siłami nieczystymi.
Dlaczego w wigilijnych potrawach powinien się znaleźć mak?
Mak jest związany z zadusznym charakterem Wigilii. Kiedyś wierzono, że w Wigilii uczestniczą dusze zmarłych osób, a mak jako powodujący sen był uważany jako pewnego rodzaju pośrednik, pomiędzy światami żywych i umarłych.
Moneta pod talerzem, mycie twarzy w wodzie z monetą.
Zwyczaj ten związany jest z zapewnieniem pomyślności finansowej w przyszłym roku.
Zakaz kłótni.
Przysłowie „Jaka Wigilia taki cały rok”, zgodnie z którym uważa się, że tak jak się spędzi Wigilię tak będzie w kolejnym roku, czyli jeśli pracowicie, to przyszły rok będzie pracowity, jeśli w spokoju z bliskimi, bez niesnasek, to przyszły rok będzie upływał w zgodzie.
Puste miejsce i talerz
Zwyczaj ten można tłumaczyć tym, iż tego dnia należy przyjąć do siebie osoby samotne, żeby nie spędzały Wigilii opuszczone, ale także „zabłąkanego wędrowca”. Pierwotne wyjaśnienie jest takie, iż jest to miejsce dla dusz, tych wszystkich, którzy zmarli w rodzinie, ponieważ wierzono, że tego dnia przychodzą, by spotkać się z bliskimi i należy dać temu wyraz.
Zwierzęta, mówią ludzkim głosem w Wigilię
Wiara, że w ten jeden jedyny dzień w roku zwierzęta mówią ludzkim głosem, wynika stąd, iż uważano, że noc wigilijna jest cudowną nocą, kiedy dzieją się różne cuda. A jednocześnie wynikała z postrzegania świata jako jedności ludzi i zwierząt.
Tekst: Małgorzata Jaszczołt
Fot. Jan Kisiel
