Wczytywanie

Kategoria: Polskie tradycje i obrzędy

(130)

Piątek trzynastego….

Przesądy i zabobony są integralną częścią każdej kultury. Towarzyszą człowiekowi niemal na każdym kroku. Mimo, iż z pozoru mogą wydawać się nieracjonalne, często opierają się na całkiem logicznych podstawach. W zbiorach Biblioteki Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi znajduje się cenna kolekcja dzieł wybitnego etnografa Oskara Kolberga, który przedstawił w nich stan kultury ludowej w XIX

„Maj zieleni łąki, drzewa, już i ptaszek w polu śpiewa”

W zbiorach Biblioteki Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi znajduje się cenna kolekcja dzieł wybitnego etnografa Oskara Kolberga, który przedstawił w nich stan kultury ludowej w XIX wieku z całego terytorium dawnej Rzeczypospolitej oraz jej zróżnicowanie regionalne i bogactwo kulturowe. Poniżej prezentujemy opis obrzędów i zwyczajów majowych opisanych w Tomie 5 „Dzieł zebranych”. MAJ Ł. Gołębiowski w

Portrety i widoki związane z Konstytucyą 3 Maja

231 lat temu 3 maja 1791 roku Sejm Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego uchwalił Konstytucję 3 Maja – niosącą gwarancję swobód obywatelskich, tradycje chrześcijańskie, tolerancję i wartości Oświecenia, która stała się dokumentem tworzącym późniejszą tożsamość suwerennego narodu. Uchwalona jako pierwsza w Europie i druga na świecie Ustawa Rządowa stanowiła dowód głębokiego patriotyzmu oraz zrozumienia

„Taniec w Polsce jest niemą serca rozmową”

W zbiorach Biblioteki Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi znajduje się cenna kolekcja dzieł wybitnego etnografa Oskara Kolberga, który przedstawił w nich stan kultury ludowej w XIX wieku z całego terytorium dawnej Rzeczypospolitej oraz jej zróżnicowanie regionalne i bogactwo kulturowe. Z okazji Międzynarodowego Dnia Tańca prezentujemy kilka tańców opisanych w Tomie 25 „Dzieł zebranych”. Karol Czerniawski

Lilia – symbol niewinności i chwały

Lilię od wieków uważano za kwiat niezwykły. Symbolizował on czystość, niewinność i wstydliwość połączone z chwałą, majestatem i niebiańską szczęśliwością. 27 kwietnia obchodzimy Dzień Florysty. Lilie towarzyszą ludzkości od niepamiętnych czasów. Najstarsze rzeźby i malowidła przedstawiające te kwiaty mają ponad 4000 lat. Starożytni Grecy wierzyli, że powstały one z kropli mleka bogini Hery, które upadły na

Święci patroni rolników

W ludowej tradycji św. Jerzy, św. Wojciech i św. Marek byli uważani za opiekunów rolników, pasterzy, pól i sadów. Dzięki ich wstawiennictwu liczono na dorodne plony oraz powodzenie w hodowli zwierząt. Dni ich święta były jednymi z najważniejszych na polskiej wsi. Obrzędowość dnia św. Wojciecha, św. Jerzego i św. Marka nosi wyraźne cechy święta gospodarczego. W

Dworek w Gościeradzu – ukochane miejsce Leona Wyczółkowskiego

Już wkrótce, 24 kwietnia będziemy obchodzić 170 rocznicę urodzin Leona Wyczółkowskiego - polskiego malarza, grafika i rysownika, jednego z czołowych przedstawicieli Młodej Polski w nurcie malarstwa realistycznego. W jego twórczości niejednokrotnie pojawiała się tematyka związana z życiem wiejskim, m.in. Siewca, Kopanie buraków, Orka na Ukrainie czy Wiejska dziewczyna w żółtej chuście. Przy okazji tej okrągłej rocznicy przypominamy miejsce,

„Cztery gęsi, dwie niewieście, uczyniły jarmark w mieście“

Tradycja organizacji targów i jarmarków narodziła się w średniowieczu. Wydarzenia te pełniły ważną rolę w życiu wiejskich i małomiasteczkowych społeczności. Na czas ich trwania stawały się centralnym punktem wymiany towarów i usług. Targi były organizowane raz lub kilka razy w tygodniu, w wyznaczone dni. Odbywały się w określonych punktach, zazwyczaj na placach lub rynkach miast. Handlowano

Śmigus dyngus – dzień zabawy i swawoli

Poniedziałek Wielkanocny zwyczajowo upływał pod znakiem spotkań rodzinnych i towarzyskich, zabaw, radości, psot i zalotów. Wśród licznych zwyczajów związanych z tym dniem najpopularniejszy był oczywiście śmigus-dyndus, czyli zwyczaj polewania się wodą. Obyczaj oblewania wodą wywodził się z wierzeń pradawnych Słowian. W symboliczny sposób nawiązywał do budzenia się przyrody do życia i zdolności ziemi do wydawania plonów.

Zwyczaje wielkanocne na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego

Niematerialne dziedzictwo kulturowe to wszystkie przekazane nam przez przodków nieuchwytne przejawy tego, co tworzy naszą tożsamość grupową, narodową, etniczną bądź religijną. Przetrwanie tej spuścizny w jej wielkim bogactwie jest warunkiem utrzymania różnorodności kulturowej w obliczu postępującej globalizacji. Dlatego tak ważne jest podejmowanie działań mających na celu ocalenie od zapomnienia lokalnych zwyczajów i obrzędów. W Polsce

Tradycja święcenia pokarmów

Święcenie pokarmów w Wielką Sobotę miało dla chrześcijan wyjątkowe znaczenie. Tradycja ta, choć bardzo stara, przez wieki ewoluowała. Początkowo jedynym składnikiem święconego był baranek, cały lub w kawałkach, upieczony na rożnie. Z czasem zamieniono go na inne rodzaje mięsa. Święcono, szynkę, kiełbasę, słoninę, całe prosięta, różne ptaki domowe i polne. Potem wprowadzono sery, masło, jaja

Wielkanoc według Kolberga

W zbiorach Biblioteki Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi znajduje się cenna kolekcja Dzieł wybitnego etnografa Oskara Kolberga, który przedstawił w nich stan kultury ludowej  w XIX w. z całego terytorium dawnej Rzeczypospolitej, jej zróżnicowanie regionalne i bogactwo.  Przy okazji zbliżających się Świąt Wielkanocnych prezentujemy zwyczaje związane z wiosną i Wielkanocą na Śląsku, opisane w tomie

Wielki Tydzień – czas przygotowania na Święto Zmartwychwstania Pańskiego

W całej Polsce Wielki Tydzień jest czasem skupienia, modlitwy, pokuty, nawrócenia, składania jałmużny na rzecz ubogich, a także nawiedzania obłożnie chorych w domach przez kapłanów. To również okres generalnych wiosennych porządków oraz przygotowania świątecznych potraw. Wielki Tydzień jest ostatnim tygodniem przed Wielkanocą, a jego najważniejszą część stanowi tzw. Triduum Sacrum (Święte Trzy Dni), których istotą jest

Pogoda w Kwietnia Niedzielę wróży urodzajów wiele…

Zgodnie z tradycją Niedziela Palmowa kończy okres Wielkiego Postu i rozpoczyna Wielki Tydzień. Jest obchodzona na pamiątkę triumfalnego wjazdu Jezusa do Jerozolimy i wiąże się ze święceniem palm wielkanocnych. W tym roku przypada na 10 kwietnia. Tradycja świecenia palm wielkanocnych w naszym kraju sięga XI wieku. Do ich wykonania często używano gałązek wierzby, drzewa znanego ze swych magicznych

Na Świętego Izydora dla bociana pora

Od stuleci w Polsce mówi się, że bociany są zwiastunem wiosny. Zgodnie z ludowymi przysłowiami można się ich spodziewać już na: - św. Józefa - 19 marca, zgodnie z powiedzeniem "Na święty Józef bocian na stodole, gburze szykuj sochę i jedź orać pole", lub na - święto Zwiastowania Maryi Panny - 25 marca, zgodnie z powiedzeniem „Na

„Pierwszy kwietnia – bajów pletnia”

1 kwietnia – prima aprilis – dzień żartów i psot był znany już w średniowieczu. Poświęcano go na opowiadanie zmyślonych historii, robienie przeróżnych dowcipów i naigrawanie się z naiwnych bądź nieostrożnych ludzi. Dzień ten uważano za niepoważny i starano się nie podejmować wówczas żadnych istotnych przedsięwzięć. Prima aprilis prawdopodobnie nawiązuje do dawnych starorzymskich praktyk. Niektórzy uważają,

Motyw dworku w literaturze polskiej

Motyw dworku w literaturze polskiej stanowi stały element rzeczywistości kształtującej charakter i życie bohaterów. Jest zaliczany do toposów literatury narodowej, a sposób jego przedstawienia jest uwarunkowany celami głównymi utworów i funkcją, jaką dwór ma spełniać w dziele literackim. W dziejach literatury polskiej dworek szlachecki pojawia się we wszystkich epokach. U jednych jest symbolem tradycji narodowych, obrazuje

Jedna jaskółka wiosny nie czyni

Ptaki od zawsze budziły fascynację człowieka. Nasi praprzodkowie zazdrościli im sztuki latania, kojarzonej z nieograniczoną wolnością. Zachwyt budził również ptasi śpiew, który był naśladowany, cytowany i przekształcany przez pokolenia muzyków. Nic więc dziwnego, że życie codzienne mieszkańców dawnej wsi polskiej było nacechowane niezwykłą ptasią symboliką. Gatunkiem, który zwiastował wiosnę była jaskółka. W polskiej kulturze ludowej

Woda i jej znaczenie dla mieszkańców dawnej wsi polskiej

Woda jest nieodzownym elementem ludzkiej egzystencji. Stanowi źródło pokarmu, dzięki niej dojrzewają rośliny, a zwierzęta są zdrowe i płodne. Pozwala też utrzymać higienę. Dawniej wszystkie miasta i wsie koncentrowały się wokół zbiorników wodnych. Bez wody nie można było uprawiać wielu rzemiosł. Rzeki od wynalezienia pierwszych łodzi były naturalnymi traktami i szlakami handlowymi. W kulturze ludowej

„Gdy przyjdzie wiosna hoża, pójdzie zima do morza”

Wiosna to okres wytężonej pracy w polu, dlatego mieszkańcy wsi dokładali wszelkich starań, by ziemia była dobrze przygotowana do rodzenia plonów. Służyły temu rozmaite praktyki magiczne, które miały na celu wzmocnienie jej sił witalnych. Początek wiosny rozpoczynał też cykl zdarzeń mających swoje konsekwencje w przyszłości. Dlatego duże znaczenie przywiązywano do zaobserwowanych po raz pierwszy zjawisk

pl_PLPolish